مقدمه: در حالی که تنها چند روز از امضای توافق تجاری پرسر و صدای اتحادیه اروپا و هند میگذرد، دونالد ترامپ با حرکتی غافلگیرکننده، از توافق اختصاصی واشینگتن با دهلینو پرده برداشت. این اقدام که بسیاری آن را «پاتک ترامپ به بروکسل» میدانند، نه تنها معادلات انرژی در آسیا را جابهجا میکند، بلکه نشاندهنده رقابتی تنگاتنگ برای تصاحب بازار بزرگ هند است. اما پشت پرده این توافق ۵۰۰ میلیارد دلاری چیست و چه کسی واقعاً برنده این میدان خواهد بود؟
فرار از انزوای اقتصادی؛ چرا ترامپ برای امضای این قرارداد عجله داشت؟
اعلام توافق تجاری جدید میان ایالات متحده و هند، درست زمانی صورت گرفت که شرکای تجاری جهانی از جمله اتحادیه اروپا، چین و کانادا در حال بستن پیمانهای دوجانبه بودند. این وضعیت باعث شده بود آمریکا که در ماههای اخیر با ابزار «تعرفههای تنبیهی» به جنگ رقبا رفته بود، تا حدودی در حاشیه و منزوی به نظر برسد.
تحلیلگران معتقدند توافق اخیر اتحادیه اروپا با هند که از آن به عنوان «مادر تمام قراردادها» یاد میشد، مانند جرقهای زیر پای دولت ترامپ عمل کرد. رئیسجمهور آمریکا برای اینکه ثابت کند واشینگتن همچنان بازیگر اصلی میدان است، سریعتر از آنچه تصور میشد، بر سر میز مذاکره با نارندرا مودی نشست.
جزئیات توافق: از کاهش تعرفهها تا خداحافظی با نفت روسیه
دونالد ترامپ در پلتفرم «تروث سوشال» (Truth Social) اعلام کرد که تعرفه اصلی واردات از هند را از ۲۵٪ به ۱۸٪ کاهش میدهد. نکته کلیدی اینجاست که واشینگتن تعرفه اضافی ۲۵ درصدی را که تابستان گذشته به تلافی خرید نفت از روسیه علیه هند وضع کرده بود، لغو خواهد کرد.
در مقابل، هند متعهد شده است که:
- خرید نفت از روسیه را متوقف کند.
- بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار کالا و خدمات در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و زغالسنگ از آمریکا خریداری نماید.
- موانع تجاری برای ورود محصولات آمریکایی به بازار هند را از میان بردارد.
واکنش هند و بازارهای جهانی؛ یک معامله دو سر برد؟
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، با ابراز خرسندی از این توافق، در شبکه اجتماعی X از کاهش تعرفه محصولات «ساخت هند» به ۱۸٪ استقبال کرد. بازارهای آسیایی نیز بلافاصله به این خبر واکنش مثبت نشان دادند. تری هینز، تحلیلگر موسسه Pangaea Policy، این توافق را پاسخی قاطع به کسانی دانست که فکر میکردند اروپا در حال دور زدن آمریکا در بازارهای جهانی است.
«این قرارداد نشان داد که ترامپ اجازه نمیدهد ژئوپلیتیک، تمرکز اقتصادی آمریکا را به هم بزند. او ثابت کرد که میتواند همزمان در چندین جبهه دیپلماتیک و اقتصادی بجنگد.»
ابهامات باقیمانده: آیا شیطان در جزئیات است؟
با وجود هیجان اولیه، برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که هنوز جزئیات رسمی و دقیق این توافق منتشر نشده است. سامیران چاکرابورتی، اقتصاددان ارشد سیتیبانک در هند، اشاره میکند که پستهای مودی در فضای مجازی درباره قطع خرید نفت از روسیه سکوت کردهاند. همچنین، زمانبندی دقیق خرید ۵۰۰ میلیارد دلاری هند از آمریکا هنوز در هالهای از ابهام است.
از سوی دیگر، در داخل آمریکا نیز سوالاتی مطرح است. پل دونووان از موسسه UBS معتقد است کاهش تعرفهها ممکن است تأثیر چندانی بر کاهش هزینههای زندگی شهروندان آمریکایی نداشته باشد، چرا که واردات از هند تنها ۳٪ از کل واردات آمریکا را تشکیل میدهد و معمولاً کاهش تعرفهها برخلاف افزایش آنها، به سرعت به مصرفکننده منتقل نمیشود.
جمعبندی و نتیجهگیری
توافق تجاری جدید آمریکا و هند، بیش از آنکه یک سند صرفاً اقتصادی باشد، یک بیانیه سیاسی قدرتمند است. ترامپ با این حرکت نشان داد که اجازه نمیدهد اتحادیه اروپا به تنهایی بازار در حال رشد هند را فتح کند. برای هند نیز، این توافق به معنای تثبیت جایگاه در زنجیره تأمین غرب و کاهش فشار تعرفههای سنگین واشینگتن است. با این حال، باید منتظر ماند و دید که آیا وعده خرید ۵۰۰ میلیارد دلاری و قطع کامل وابستگی به انرژی روسیه، در عمل محقق خواهد شد یا خیر.
نظر شما چیست؟ آیا هند میتواند بین دو قدرت بزرگ غرب یعنی آمریکا و اروپا توازن ایجاد کند؟ نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید.