اقتصاد ژاپن در آستانه یک چرخش تاریخی قرار گرفته است. پس از نزدیک به دو دهه تزریق نقدینگی و سیاستهای حمایتی افراطی، تازهترین دادههای رسمی نشان میدهند که پایه پولی ژاپن برای اولین بار از سال ۲۰۰۷ میلادی مسیر کاهشی را در پیش گرفته است. این اتفاق که سیگنالی قوی برای پایان قطعی دوران «پول ارزان» محسوب میشود، میتواند معادلات بازارهای مالی و ارزش ین ژاپن را به کلی تغییر دهد.
چرا نقدینگی در ژاپن فروکش کرد؟
بر اساس آماری که روز سهشنبه (۶ ژانویه ۲۰۲۶) منتشر شد، پایه پولی ژاپن در سال ۲۰۲۵ میلادی با کاهشی ۴.۹ درصدی روبرو شده است. بانک مرکزی ژاپن (BOJ) که سالها با خرید گسترده اوراق قرضه و نرخ بهره منفی سعی در تحریک اقتصاد داشت، حالا ترمزها را کشیده است.
این نهاد از مارس ۲۰۲۴ به تدریج خرید اوراق قرضه دولتی (JGB) را کاهش داد و طرحهای تشویقی وامدهی به موسسات مالی را متوقف کرد. نتیجه این اقدامات، سقوط تعادل میانگین پایه پولی به زیر مرز روانی ۶۰۰ تریلیون ین برای اولین بار در ۵ سال گذشته بوده است.
پایان نرخ بهره منفی؛ حرکت به سمت نرمالسازی
بانک مرکزی ژاپن به ریاست کازوئو اوئدا، پس از اطمینان از دستیابی به هدف تورم ۲ درصدی، گامهای جسورانهای برای عادیسازی سیاستهای پولی برداشته است. در آخرین اقدام، این بانک در ماه دسامبر نرخ بهره کوتاهمدت را از ۰.۵ درصد به ۰.۷۵ درصد افزایش داد.
تاثیر این تصمیم بر بازارهای جهانی و ارزش ین
کاهش پایه پولی (Monetary Base) به معنای آن است که پول نقد کمتری در سیستم بانکی در جریان است. اقتصاددانان پیشبینی میکنند که این روند کاهشی در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یابد. این موضوع از دو جنبه برای معاملهگران حائز اهمیت است:
- تقویت ارزش ین: کاهش عرضه پول معمولاً منجر به افزایش ارزش واحد پولی در برابر سایر ارزها میشود.
- جذابیت اوراق قرضه: با افزایش نرخ بهره، جذابیت سرمایهگذاری در بازار بدهی ژاپن برای سرمایهگذاران خارجی افزایش مییابد.
آیا افزایش نرخ بهره ادامه خواهد داشت؟
کازوئو اوئدا، رئیس بانک مرکزی ژاپن، صراحتاً اعلام کرده است که اگر دادههای اقتصادی و سطح قیمتها مطابق با پیشبینیها حرکت کنند، این بانک آمادگی کامل دارد تا نرخ بهره را باز هم افزایش دهد. این یعنی ژاپن دیگر آن بهشت امنی که وامهای بدون بهره به جهان پمپاژ میکرد، نخواهد بود.
جمعبندی: دوران جدیدی برای اقتصاد خورشید تابان
کاهش ۱۸ ساله نقدینگی در ژاپن، صرفاً یک عدد در گزارشهای بانکی نیست؛ بلکه نشاندهنده اعتماد بانک مرکزی به پایداری رشد اقتصادی و مهار تورم است. اگرچه این سیاست ممکن است در کوتاهمدت هزینههای وامگیری را افزایش دهد، اما در بلندمدت به سلامت ساختار پولی ژاپن و ثبات قیمتها کمک شایانی خواهد کرد.
به نظر شما سیاستهای انقباضی بانک مرکزی ژاپن میتواند ارزش ین را به دوران اوج خود بازگرداند؟ دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید.