یکی از مفاهیم جذاب و در عین حال چالشبرانگیز برای سرمایهگذاران بازار سرمایه، حق تقدم سهام است. این ابزار زمانی ایجاد میشود که یک شرکت تصمیم به افزایش سرمایه از محل آورده نقدی میگیرد. طبق قانون تجارت، سهامداران فعلی برای خرید سهام جدید اولویت دارند؛ این اولویت در قالب اوراقی به نام حق تقدم در سبد دارایی آنها ظاهر میشود.
چه کسانی مشمول دریافت حق تقدم میشوند؟
تنها افرادی این اوراق را دریافت میکنند که در زمان برگزاری مجمع عمومی فوقالعاده شرکت (با دستور جلسه افزایش سرمایه)، مالک سهم باشند. به محض تایید افزایش سرمایه، نماد جدیدی با اضافه شدن حرف «ح» به انتهای نماد اصلی (مانند فولادح) در پرتفوی آنها نمایش داده میشود.
نحوه استفاده از حق تقدم؛ دو راه پیش روی سهامداران
پس از بازگشایی نماد حق تقدم، سهامداران معمولاً یک بازه زمانی ۶۰ روزه (مهلت پذیرهنویسی) فرصت دارند تا یکی از دو مسیر زیر را انتخاب کنند:
۱. شرکت در افزایش سرمایه (تبدیل به سهم اصلی)
اگر به آینده شرکت امیدوار هستید، میتوانید با پرداخت مبلغ اسمی سهم (معمولاً ۱۰۰ تومان به ازای هر سهم) و ارسال فیش واریزی به شرکت، حق تقدم خود را به سهم عادی تبدیل کنید. در این صورت، پس از طی مراحل اداری، این اوراق به سهم اصلی تبدیل شده و قابلیت معامله عادی پیدا میکنند.
۲. فروش حق تقدم در بازار
اگر نقدینگی کافی برای واریز وجه ندارید یا قصد شرکت در افزایش سرمایه را ندارید، میتوانید این اوراق را در بازار بورس مانند یک سهم معمولی به دیگران بفروشید و سود حاصل از آن را دریافت کنید.
ویژگیهای معاملاتی و دامنه نوسان
باید توجه داشته باشید که نوسانات حق تقدم معمولاً هیجانیتر از سهم اصلی است:
- دامنه نوسان: در بورس تهران، دامنه نوسان حق تقدمها معمولاً ۱۰ درصد (دو برابر سهم اصلی) است که فرصتها و ریسکهای بیشتری را ایجاد میکند.
- قیمتگذاری: قیمت حق تقدم به طور منطقی برابر است با «قیمت سهم اصلی منهای ۱۰۰ تومان وجه اسمی»؛ هرچند نوسانات عرضه و تقاضا میتواند این توازن را تغییر دهد.
چرا حق تقدم برای سرمایهگذاران جذاب است؟
اصلیترین دلیل جذابیت این اوراق، امکان خرید سهام شرکت به قیمتی کمتر از قیمت روز بازار است. همچنین برای شرکتها، این روش یکی از ارزانترین و سریعترین راههای تأمین مالی برای اجرای طرحهای توسعهای محسوب میشود.
مزایای کلیدی برای شرکت و سهامدار:
- حفظ قدرت رأی: سهامداران با استفاده از حق تقدم، درصد مالکیت و حق رأی خود را در شرکت حفظ میکنند.
- افزایش نقدشوندگی: کاهش قیمت تئوریک سهم پس از افزایش سرمایه، باعث جذابیت خرید و افزایش حجم معاملات میشود.
- کاهش نسبت اهرمی: شرکت با جذب منابع نقدی جدید، ظرفیت استقراض و توان مالی خود را بهبود میبخشد.
نکات مهم پیش از پایان مهلت پذیرهنویسی
اگر سهامدار حق تقدم هستید و نه آن را میفروشید و نه وجه ۱۰۰ تومان را واریز میکنید، شرکت پس از پایان مهلت، اوراق شما را به صورت حق تقدم استفاده نشده در بازار به فروش رسانده و مبلغ حاصل را (پس از کسر هزینهها) به حساب شما واریز میکند. برای اطلاع از جزئیات واریز وجه، حتماً اطلاعیههای سایت کدال (Codal) را دنبال کنید.
سخن پایانی
حق تقدم سهام یک فرصت عالی برای بازسازی سبد سرمایهگذاری است، به شرطی که با آگاهی از مهلتها و محاسبات قیمتی همراه باشد. آیا شما تجربه سودآوری از معاملات حق تقدم را داشتهاید؟