احتمالاً بارها کلماتی مانند بورس، اوراق بدهی یا بازار مشتقات را شنیدهاید. اوراق بهادار (Securities) در واقع اسناد مالی قابل داد و ستدی هستند که ارزش پولی مشخصی دارند و مالکیت یا طلب دارنده آن را تایید میکنند. این اوراق پل ارتباطی میان سرمایهگذاران و نهادهایی هستند که به نبال جذب سرمایه برای توسعه فعالیتهای خود میباشند.
شناخت انواع دارایی؛ از طلا تا اوراق بهادار
در دنیای اقتصاد، داراییها به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
- داراییهای مشهود: اموالی که ماهیت فیزیکی دارند؛ مانند ملک، طلا و خودرو.
- داراییهای نامشهود: داراییهایی که لمس نمیشوند اما ارزش مالی بالایی دارند؛ مانند برند تجاری و اوراق بهادار.
دستهبندی اصلی اوراق بهادار در بازار سرمایه
اوراق بهادار بر اساس ماهیت و سودی که نصیب سرمایهگذار میکنند، به چهار گروه اصلی تقسیم میشوند:
۱. اوراق سهام (Stocks)
با خرید سهام، شما مالک بخشی از یک شرکت میشوید. سهام به دو نوع عادی و ممتاز تقسیم میشود. سهام عادی حق رأی در مجامع را به شما میدهد اما سود آن تضمین شده نیست، در حالی که سهام ممتاز سود مشخص و اولویت در پرداخت دارد.
۲. اوراق بدهی یا قرضه (Bonds)
این اوراق نشاندهنده وام شما به دولت یا یک شرکت است. صادرکننده متعهد میشود در تاریخ سررسید، اصل مبلغ را به همراه سود مشخص (Fix Income) به شما بازگرداند.
۳. ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)
از آنجا که اوراق قرضه سنتی به دلیل ربوی بودن در اقتصاد اسلامی محدودیت دارند، از صکوک استفاده میشود. انواع مهم آن عبارتند از:
- اوراق مشارکت: مشارکت در اجرای پروژههای دولتی یا خصوصی.
- اوراق اجاره: مالکیت مشاع در داراییهایی که اجاره داده میشوند.
- مرابحه و مضاربه: قراردادهایی مبتنی بر خرید و فروش و بازرگانی.
۴. اوراق مشتقه (Derivatives)
ارزش این اوراق به یک دارایی پایه (مثل طلا، نفت یا سهام) وابسته است. مهمترین انواع آن شامل قرارداد آتی، سلف و اختیار معامله (Option) است که برای مدیریت ریسک بسیار کاربردی هستند.
چگونه خرید اوراق بهادار را شروع کنیم؟
برای ورود به این بازار جذاب، باید مراحل زیر را طی کنید:
- ثبتنام در سامانه سجام: دریافت کد پیگیری و احراز هویت الکترونیکی.
- دریافت کد بورسی: شناسه مخصوص شما برای معامله در بازار سرمایه.
- انتخاب کارگزاری: ثبتنام در یک کارگزاری معتبر برای دسترسی به پنل معاملاتی.
- شارژ حساب و خرید: واریز وجه (حداقل ۵۰۰ هزار تومان) و ثبت سفارش آنلاین.
مدارک لازم برای اشخاص حقیقی و حقوقی
افراد حقیقی به شناسنامه، کارت ملی و اطلاعات حساب بانکی نیاز دارند. شرکتها (اشخاص حقوقی) نیز باید مدارکی چون اساسنامه، آگهی تأسیس و مدارک شناسایی اعضای هیئتمدیره را ارائه دهند.
زمان و هزینه معاملات در بورس ایران
معاملات بورس در روزهای شنبه تا چهارشنبه انجام میشود. بازه اصلی معاملات از ساعت ۰۹:۰۰ الی ۱۲:۳۰ است. همچنین باید توجه داشته باشید که هر معامله شامل مبلغ ناچیزی به عنوان کارمزد است که بخشی از آن مالیات فروش بوده و به حساب دولت واریز میشود.
سخن پایانی
سرمایهگذاری در اوراق بهادار، مسیری هوشمندانه برای حفظ ارزش پول در برابر تورم است. با آموزش صحیح و شناخت انواع اوراق، میتوانید سبد دارایی متنوعی برای خود بسازید. آیا میدانید کدام نوع اوراق با روحیه ریسکپذیری شما سازگارتر است؟