در حالی که بازارهای جهانی با نگرانی چشم به سیاستهای تجاری تهاجمی ایالات متحده دوخته بودند، گزارشهای جدید نشان میدهد که “غول تعرفهها” آنقدرها هم که تصور میشد، ترسناک نبوده است. با وجود هیاهوی رسانهای درباره افزایش نرخهای گمرکی، اقتصاددانان ارشد پرده از واقعیتی متفاوت برمیدارند: شکافی عظیم میان آنچه دونالد ترامپ اعلام کرد و آنچه واقعاً در گمرکات اجرا شد.
گزارش گیتا گوپینات: تعرفه واقعی فقط نیمی از نرخ اعلامی است!
طبق مقاله پژوهشی جدیدی که توسط گیتا گوپینات (از مدیران سابق صندوق بینالمللی پول) و برنت نیمن منتشر شده، نرخ تعرفههای موثر در پایان سپتامبر ۲۰۲۵، تنها حدود نیمی از نرخهای قانونی و رسمی اعلام شده بوده است.
اگرچه روی کاغذ، میانگین نرخ تعرفهها به ۲۷ درصد رسیده که در یک قرن اخیر بیسابقه است، اما در عمل، عوامل متعددی مانع از اصابت کامل این ضربه به بدنه تجارت شدهاند.
چرا نرخ تعرفهها در عمل کاهش یافت؟
محققان چهار عامل کلیدی را برای این اختلاف فاحش شناسایی کردهاند:
- معافیتهای خاص: اعطای امتیاز به کالاها و شرکتهای خاص (بهویژه در بخش تکنولوژی و دارو).
- توافقنامههای تجاری: استفاده هوشمندانه بازرگانان از پیمان USMCA (توافق آمریکا، مکزیک و کانادا).
- تاخیر در ارسال کالا: وقفههای زمانی در حملونقل که باعث شد بسیاری از کالاها با نرخهای قدیمی وارد شوند.
- دور زدن و فرار تعرفهای: روشهای مختلف برای تغییر مبدأ کالا یا طبقهبندیهای گمرکی متفاوت.
چه کسی هزینه تعرفهها را میپردازد؟ صادرکننده یا مصرفکننده؟
یکی از جنجالیترین بخشهای این پژوهش، مربوط به هزینههای نهایی است. برخلاف ادعاهای سیاسی مبنی بر اینکه کشورهای صادرکننده هزینه تعرفه را پرداخت میکنند، دادهها نشان میدهد که بار اصلی بر دوش واردکنندگان و مصرفکنندگان آمریکایی است.
تحقیقات نیمن و گوپینات نشان میدهد که نرخ انتقال هزینه به قیمتهای داخلی حدود ۹۴ درصد است. این یعنی صادرکنندگان خارجی قیمت خود را کاهش ندادهاند و در عوض، خریداران آمریکایی مجبور شدهاند تقریباً تمام هزینه اضافی را از جیب خود بپردازند.
تحلیل جیپی مورگان: از شوک ۲۶ درصدی تا واقعیت ۱۰ درصدی
ساجید چنوی، اقتصاددان ارشد JPMorgan، نیز با تایید این روند معتقد است که پیشبینیهای “روز قیامت” برای اقتصاد جهانی محقق نشده است. او توضیح میدهد که در روزهای ابتدایی، صحبت از تعرفههای ۲۶ درصدی بود، اما دادههای واقعی خزانهداری نشان میدهد که نرخ موثر (نسبت درآمد تعرفهای به کل واردات) تنها حدود ۱۰ درصد بوده است.
به گفته وی، معافیتهای گسترده در بخشهای حیاتی مانند نیمههادیها، لوازم الکترونیکی و داروسازی، عملاً نیشِ سمی این سیاستها را کشیده است.
نتیجهگیری: هوشمندی در تحلیل بازارهای بینالمللی
تجربه سال ۲۰۲۵ نشان داد که میان “سیاستهای اعلامی” و “اجرای واقعی” در اقتصاد بینالملل، تفاوت معناداری وجود دارد. برای فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران، درس بزرگ این است که فراتر از تیترهای خبری، به دنبال نرخهای موثر و معافیتهای گمرکی باشند. اگرچه شوک تعرفهای ترامپ هنوز به پایان نرسیده، اما تاکنون ابزارهای قانونی و پیچیدگیهای زنجیره تامین، مانع از فروپاشی کامل نظم تجاری شدهاند.
آیا فکر میکنید در آینده فشار این تعرفهها بیشتر خواهد شد یا باز هم راههایی برای دور زدن آنها پیدا میشود؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.